Man en vrouw verschillen
Betrokken en verantwoordelijk voor een maatschappelijke bijdrage
De vakbond die verschil maakt

Man-vrouwverschillen op de werkvloer

Je zou misschien zeggen dat de emancipatie inmiddels wel voltooid is, maar op de werkvloer zijn de verschillen tussen mannen en vrouwen nog erg groot. Zo werken vrouwen veel vaker parttime en is er een loonkloof.

Het verschil in salaris is in Nederland gemiddeld 16% en de kloof wordt groter, volgens de Global Gender Gap Index.

vrouwen minder pensioen

Verschil groeit met de leeftijd

Tussen jonge mannen en vrouwen zijn de verschillen het kleinst. Vrouwen onder de 30-35 werken inmiddels ongeveer even vaak als mannen en zijn gemiddeld hoger opgeleid. In sommige sectoren verdienen zij ook meer dan hun mannelijke leeftijdsgenoten. Maar vrouwen boven de 35 worden ingehaald door hun mannelijke collega's.

Hoe ouder de werknemers, hoe groter de achterstand van vrouwen. Zo zijn mannen in de groep oudere werknemers vaak hoger opgeleid. Ook werken oudere vrouwen vaker in deeltijd, waardoor ze misschien eerder carrièrekansen mislopen. Dat zijn de logische verklaringen voor de loonkloof. Toch blijft een deel van het verschil niet te verklaren en dat zou kunnen betekenen dat er sprake is van oneerlijke beloning.

Zorg voor het gezin

Hoewel steeds meer vrouwen een baan hebben, is maar iets meer dan de helft economisch zelfstandig. Dat betekent dat je een netto inkomen op minimaal bijstandsniveau verdient (zo’n € 900 per maand). Hoe ouder de vrouwen, hoe vaker ze financieel afhankelijk zijn. De loonkloof en de trend om parttime te werken zijn belangrijke oorzaken van die financiële afhankelijkheid.

Van de mannen is 73% economisch zelfstandig. Mannen die financieel gezien niet voor zichzelf kunnen zorgen volgen vaak een opleiding, werken als zelfstandige, zijn ziek/arbeidsongeschikt of zijn met (pre)pensioen. Bij vrouwen is de zorg voor het gezin veel vaker een oorzaak.

Handelingsonbekwaam

Nog maar 60 jaar geleden werkten Nederlandse vrouwen bijna helemaal niet. Tot 1956 werden zij zelfs handelingsonbekwaam zodra zij trouwden en moesten ze bijvoorbeeld hun echtgenoot om toestemming vragen als ze iets wilden kopen. Ook een verzekering afsluiten of geld opnemen van de bank was voor getrouwde vrouwen niet toegestaan. Vrouwen in overheidsfuncties werden op de dag van hun huwelijk ontslagen.

Carrière maken

Inmiddels is er veel veranderd: vrouwen hebben het recht om te werken, discriminatie op grond van sekse is bij wet verboden en ook oneerlijke beloning is niet toegestaan. Toch hebben nog steeds minder vrouwen een topfunctie dan mannen. Uit onderzoek van Kennisinstituut Atria blijkt dat veel vrouwen de sfeer aan de top als vrouwonvriendelijk ervaren. Ze haken daardoor regelmatig af.

Pensioen

Ook als we het hebben over pensioenopbouw liggen de verhoudingen scheef. Mannen bouwen ruim 2 keer zoveel pensioen op als vrouwen. Daarom moeten vrouwen vanaf hun pensioenleeftijd vaker terugvallen op hun partner of de sociale zekerheid. Bovendien bestaan de pensioenfondsbesturen voor ruim 88% uit mannen.

Emancipatieslag

Er is dus nog een emancipatieslag te maken. Verschillen tussen mannen en vrouwen op de werkvloer kleiner maken kan bijvoorbeeld door de zorg voor het gezin eerlijker te verdelen. Mannen kunnen wel ouderschapsverlof opnemen, maar dat is bij de meeste werkgevers onbetaald. Veel gezinnen kunnen die tijdelijke terugval in salaris niet betalen. Door de loonkloof zal bovendien een moeder eerder minder gaan werken dan een vader als er kinderen komen. Ook goedkopere kinderopvang kan helpen.

Top 5 gendergelijkheid

In deze landen is de gelijkheid tussen mannen en vrouwen het grootst.

  1. IJsland
  2. Noorwegen
  3. Finland
  4. Rwanda
  5. Zweden

Vrouwenwerkt van CNV Vakmensen

Een beweging waarin vrouwen met elkaar in gesprek gaan over hun ervaringen rondom werk.

Bekijk de themapagina

Veelgestelde vragen

  • Wat als ik minder verdien dan mijn mannelijke collega?

    Krijgt jouw mannelijke collega een hoger salaris voor hetzelfde werk? Dan is er misschien sprake van oneerlijke beloning.

    In de wet staat dat mannen en vrouwen voor gelijke of gelijkwaardige arbeid dezelfde beloning moeten krijgen. Hetzelfde salaris voor hetzelfde werk dus. Jouw werkgever mag bij het vaststellen van het loon geen onderscheid maken tussen mannen en vrouwen.

    Toch is het soms ingewikkeld om te bepalen of er sprake is van oneerlijke beloning, want er kunnen meer factoren meespelen. Denk aan:

    • Opleiding: heeft jouw collega een hogere opleiding dan jij?
    • Werkervaring: heeft hij meer werkervaring?
    • Duur van het dienstverband: is hij langer in dienst dan jij? (hij kan dan bijvoorbeeld op een hogere trede in de salarisschaal zitten)

    Bovendien kun je jouw salaris alleen vergelijken met dat van een collega bij hetzelfde bedrijf.

    Geen verklaring

    Kun je geen logische verklaring bedenken voor het loonverschil tussen jou en je mannelijke collega, dan is het zaak dat je hierover in gesprek gaat met je werkgever. Heeft ook hij geen goede verklaring voor het verschil in beloning, dan zal jouw salaris aangepast moeten worden. Jouw werkgever mag je niet ontslaan als je de ongelijke beloning aan de kaak stelt.

    Kom je hier niet uit met je werkgever? Dan kun je als lid van CNV Vakmensen contact met ons opnemen voor advies.

    Lees voor meer tips ook onze whitepaper: Help, mijn collega verdient meer dan ik!

  • Mag een werkgever specifiek om een man of vrouw vragen?

    Ja, soms mogen werkgevers zo'n onderscheid maken tussen sollicitanten.

    Dat geldt bijvoorbeeld als alleen een man een bepaalde functie kan uitvoeren. Denk aan een mannelijke acteur voor de rol van koning Willem-Alexander.

    Positieve discriminatie

    Ook mogen werkgevers een voorkeursbeleid (positieve discriminatie) volgen als een bepaalde groep mensen ondervertegenwoordigd is. Werken er erg weinig vrouwen in een bepaalde functie bij een bedrijf? Dan mag de werkgever bij gelijke geschiktheid de voorkeur geven aan vrouwen. Hij mag mannelijke kandidaten niet bij voorbaat al afwijzen, maar alleen als er een vrouwelijke kandidaat is die aan dezelfde criteria voldoet. Ook moeten werkgevers in de vacature melden dat er positieve discriminatie wordt toegepast.