Foto van jonge man op straat die zijn tablet leest
De vakbond die verschil maakt
Bruggen bouwen, midden in de maatschappij
Kennisbank

Staken: dit zijn je rechten en plichten

Het gebeurt wel eens dat vakbonden en werkgevers lijnrecht tegenover elkaar komen te staan. Soms zien de vakbondsleden dan geen andere uitweg meer dan hun eisen kracht bij te zetten met een staking. Maar wat zijn je rechten en plichten bij een staking?

Zwaar instrument

Vooropgesteld: staken is een zwaar en ingrijpend instrument. Een stakingsactie is voor CNV Vakmensen dan ook geen doel op zich, maar een uiterste middel om een werkgever onder druk te zetten. Een staking kan alleen starten als de leden hiermee hebben ingestemd. De staking eindigt als de leden van CNV Vakmensen zijn geraadpleegd en akkoord zijn met het resultaat van de actie.

Driekwartvergadering

CNV Vakmensen organiseert niet zomaar een staking. Alleen als na uitvoerig overleg met de werkgever het gewenste resultaat uitblijft, kan het zijn dat de vakbond naar dit middel grijpt. Alle leden in de betreffende onderneming of branche (groep van ondernemingen die onder dezelfde regeling vallen) krijgen dan een uitnodiging voor een zogenaamde driekwartvergadering. Tijdens deze vergadering moet ten minste driekwart van de aanwezige leden instemmen met het besluit te gaan staken. Zo niet, dan gaat de staking niet door. 

Ultimatum

Hebben de leden ingestemd, dan stelt CNV Vakmensen (vaak samen met de andere bonden) een ultimatum aan de werkgever. Hierin staat een datum. Heeft de werkgever vóór die datum niet alsnog aan de eisen van CNV Vakmensen voldaan, dan kunnen de leden rechtmatig overgaan tot staken.

Deze animatie vertelt je binnen een minuut hoe een staking tot stand komt:

Inschrijven als staker

Ga je staken, dan schrijf je je ter plekke in als staker en hoef je je werk niet te doen. Als je geen lid bent van een vakbond hoef je je niet in te schrijven. Tenzij je in aanmerking wilt komen voor een stakingsuitkering: dan moet je ter plekke voor minimaal een jaar lid worden van CNV Vakmensen. CNV Vakmensen deelt de lijst met stakers niet met de werkgever.

Persoonlijke redenen

Als je lid bent van CNV Vakmensen maar je kunt om persoonlijke redenen niet meedoen aan een eventuele staking, dan is het van belang hierover contact te zoeken met de actieleider of de bestuurder van CNV Vakmensen.

Stakingsuitkering

Jouw werkgever hoeft jou als staker geen loon te betalen over de uren die je staakt. Daarvoor in de plaats krijg je, mits je lid bent van CNV Vakmensen en mits je als staker bent ingeschreven, een stakingsuitkering. Die is gebaseerd op een normbedrag. Dit bedrag wordt elk half jaar aangepast. De uitkering is een netto-vergoeding. Je hoeft er dus geen belasting over te betalen. Voorafgaand aan de staking hoor je hoe hoog de uitkering is. 

Lees hier alles over de stakingsuitkering

Wat mag de werkgever?

De werkgever mag in overleg met vakbond en werknemers maatregelen nemen om de gevolgen van een staking tot een redelijk minimum te beperken. Bijvoorbeeld door mensen in te zetten die de oven van een glasfabriek laten branden omdat die anders afgeschreven moet worden. De werkgever moet ook de veiligheid van zowel de stakers als van degenen die niet staken garanderen. Voorafgaand aan de staking maken de werkgever en de vakbondsbestuurder hierover samen afspraken. Je wordt daarover geïnformeerd.

Intimidatie

Stakers mogen niet geïntimideerd worden. Omgekeerd mogen stakers ook geen oneigenlijke druk uitoefenen op collega’s die niet willen staken. Praten mag altijd, maar CNV Vakmensen gaat respectvol om met werknemers die niet staken. En bedenk: stakers en werkwilligen moeten na een staking weer als collega’s samenwerken.

Respectvol

Natuurlijk zijn er ook algemene regels. Houd er rekening mee waar je actiemateriaal plaatst. Vaak weet de actieleider ter plekke precies wat wel en niet mag. Beschadig geen materiaal, ga respectvol met elkaar om. En bovenal: steun elkaar! 

FNV staakt wel, CNV niet. Wat nu?

Als werknemer mag je zelf beslissen of je meestaakt. Maar als CNV Vakmensen zich niet aan de actie verbindt, kan je je als CNV-lid dus ook niet inschrijven als staker en ontvang je geen stakingsuitkering. Ben je helemaal geen vakbondslid, dan ontvang je sowieso geen stakingsuitkering.

Wilde staking?

Soms komt het voor dat werknemers spontaan besluiten het werk neer te leggen zonder dat de bonden daar bij betrokken zijn. In dat geval heeft niemand recht op een stakingsuitkering. Het advies is dan om zo snel mogelijk jouw vakbond te informeren. Het komt regelmatig voor dat de bonden de staking in een later stadium alsnog ondersteunen. In dat geval kunnen leden zich alsnog als staker laten registreren.

 

Staking rechten en plichten


Leden werven

Voorafgaand aan een staking willen collega’s vaak lid worden. Worden ze vóór de staking lid, dan ontvangen ze namelijk ook een stakingsuitkering. Wie lid wordt tijdens een staking moet wel verklaren minimaal één jaar lid te blijven. Uiteraard sta je samen nog sterker tijdens de staking.

Maak je collega lid

Actiecentrum CNV Vakmensen

Bij acties lopen alle contacten met CNV Vakmensen via de betrokken vakbondsbestuurder en stakingsleider. Er is ook een landelijk actiecentrum:

Rechten en plichten staking

  • Mag mijn werkgever mij ontslaan als ik staak?

    Meedoen aan een staking mag nooit reden zijn voor ontslag.

    De werkgever mag ook geen andere sancties opleggen, zoals jou korten op je salaris of stakingsdagen in mindering brengen op je vakantiedagen. Helaas komt het voor dat werkgevers of managers druk uitoefenen op stakers. Of zelfs intimideren. Is daarvan sprake, informeer dan direct de stakingsleider of de bestuurder van CNV Vakmensen. Die onderneemt onmiddellijk actie.

  • Kan ik als uitzendkracht meedoen aan een staking?

    CNV Vakmensen vindt dat ook uitzendkrachten kunnen staken.

    Met de ABU (koepel van uitzendbureaus) is afgesproken dat hun uitzendkrachten mogen meestaken. Het is wel noodzakelijk dat je je uitzendbureau informeert over de staking. Als stakende uitzendkracht heb je ook recht op een stakingsuitkering. Je moet dan wel lid zijn van CNV Vakmensen. Informeer van tevoren of jouw uitzendbureau is aangesloten bij de ABU.
  • Wat is het onderkruipersverbod?

    Soms proberen werkgevers tijdelijke (uitzend)krachten het werk van stakende medewerkers te laten doen.

    Dit mag niet. Het zogenaamde onderkruipersverbod verbiedt dit! Als het toch gebeurt, informeer dan de stakingsleider of een andere CNV-vakbondsbestuurder. Die schakelt vervolgens de Arbeidsinspectie in.
  • Wat is besmet werk?

    Als de werkgever aan collega’s die wel willen werken (werkwilligen) vraagt het werk van stakers over te nemen, spreken we van besmet werk.

    Werkwilligen mogen dit besmet werk weigeren. CNV Vakmensen zal er alles aan doen om besmet werk niet te laten uitvoeren.
  • Wat zegt de wet over staken?

    Het stakingsrecht is vastgelegd in het Europees Sociaal Handvest.

    CNV Vakmensen toetst vooraf of de staking binnen de juridische grenzen blijft. Het gebeurt bijna nooit dat een rechter een staking van vakbonden verbiedt.