Foto van jonge man op straat die zijn tablet leest
De vakbond die verschil maakt
Bruggen bouwen, midden in de maatschappij
Robotisering

Robotisering: een nieuwe industriële revolutie

Ze zijn relatief goedkoop, nooit ziek, werken 24 uur per dag en worden steeds slimmer: robots. Niet gek dus, dat ze steeds meer werk van mensen overnemen. Robotisering gaat er volgens onderzoek voor zorgen dat op termijn 30-50% van alle banen verdwijnt. In Nederland zijn dat er zo’n 2 tot 3 miljoen.

Nieuwe industriële revolutie

Digitale ontwikkelingen gaan razendsnel. Vooral de koppeling van al die nieuwe technieken zorgt voor een nieuwe industriële revolutie die heel snel gaat. Via internet communiceren robots met elkaar en met computers en randapparatuur: 'the internet of things'. Denk ook aan 3D-printers, kunstmatige intelligentie en zelfrijdende voertuigen. Een deel van de bestaande beroepen zal verdwijnen. Zelfrijdende vrachtwagens kunnen het werk van chauffeurs overnemen en banken en verzekeraars automatiseren steeds meer processen. Vooral de vraag naar middelbaar geschoold werk neemt af, maar ook veel werk op laag- en hoogopgeleid niveau zal in de toekomst door robots worden gedaan.

Oneerlijke concurrent

Robots worden steeds beter en goedkoper. Het begon allemaal met de simpele fabrieksrobot, maar inmiddels zijn er zelflerende robots die amper fouten maken en zelfs creatief zijn. Probeer daar als menselijke werknemer maar eens tegenop te boxen. Robotisering brengt veel onzekerheid met zich mee, want niemand weet precies hoe deze industriële revolutie zal verlopen en wat de gevolgen zijn. 

Eén ding weet Piet Fortuin, voorzitter van CNV Vakmensen, wel: “De gedachte dat je na het doorlopen van een opleiding 40 jaar hetzelfde werk doet, is ontzettend achterhaald. Alleen door je te blijven scholen, kun je je als werknemer wapenen tegen de robotisering en je eigen werkzekerheid vergroten”.

Extra werkgelegenheid

Aan de andere kant kán robotisering ook juist voor werkgelegenheid zorgen: oud werk verdwijnt, maar nieuwe banen ontstaan. Wie had 12 jaar geleden gedacht dat hij 'social media developer' zou worden? Naar verluidt heeft 80% van de leerlingen die nu op de basisschool zitten straks een baan die nu nog niet bestaat.

Ook in bestaande beroepen komt misschien meer werkgelegenheid door robotisering. Denk aan managementfuncties, reparatie en ontwikkelwerk rond robot- en computertechnologie, media en juridische functies. Voor veel schoonmaakwerk, persoonlijke verzorging (kappers, schoonheidssalons) en sommige oogstwerkzaamheden in de tuinbouw blijven bovendien mensen nodig.

Relatie tussen werkgever en werknemer

Robotisering zorgt ook voor een verandering in de relatie tussen werkgever en werknemer. Steeds meer wordt dit een relatie van opdrachtgever en opdrachtnemer: je bent niet meer in dienst van een bedrijf of organisatie, maar voert opdrachten uit die je vindt via digitale platforms. De taxiservices via Uber zijn daar een voorbeeld van. Die verandering komt bovenop de trend dat steeds meer banen tijdelijk zijn. 

Investeren in jezelf

Een manier om je voor te bereiden op een toekomst vol robots, is investeren in je eigen ontwikkeling. Daarom maakt CNV Vakmensen tegenwoordig in bijna alle cao’s afspraken over individuele ontwikkeling. Wij pleiten voor een individueel ontwikkelbudget voor elke werknemer dat uiteindelijk oploopt naar 8% van het loon. Met zo’n budget kun je zelf een loopbaanoriëntatie of scholingsadvies aanvragen en eventuele cursussen of opleidingen bekostigen die daaruit volgen. Onafhankelijk van je werkgever! De tijd dat robots ons werk overnemen lijkt nog ver weg, maar de ontwikkelingen gaan snel. Blijf je afvragen hoe je inzetbaar blijft en wat je kunt doen als je werk wegvalt. Ons loopbaanbureau James kan je daarbij helpen: www.jamesloopbaan.nl.

Mens centraal

CNV Vakmensen vindt robotisering een te belangrijke ontwikkeling om aan de markt over te laten. We moeten met bedrijven in gesprek over de toekomst. Welk werk zal verdwijnen? Welk werk komt er bij? Hoe zal het werk veranderen? En wat betekent dat voor werknemers? Want de mens moet centraal blijven staan en daarom moeten we keuzes maken die raken aan de inrichting van de economie en samenleving. Wij streven naar een samenleving die mensen uitnodigt in plaats van buitensluit.

Een stevig debat tussen bedrijfsleven, vakorganisaties en overheid is een eerste stap. Betrokkenheid van de mens als verantwoordelijk werkgever, werknemer en burger bij die keuzes is zo mogelijk nog belangrijker. Of robotisering tot een mooie of verschrikkelijke uitkomst leidt, hebben we zelf in de hand. We moeten verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en de toekomst.