Foto van jonge man op straat die zijn tablet leest
De vakbond die verschil maakt
Bruggen bouwen, midden in de maatschappij
Kennisbank

Klokkenluiders

De Wet Huis voor Klokkenluiders is sinds 1 juli 2016 van kracht. Bedoeling van de wet is dat de meldmogelijkheden en de arbeidsrechtelijke positie van klokkenluiders beter is beschermd.

Wat is de aanleiding voor de Wet Huis voor Klokkenluiders?

De afgelopen jaren zijn er veel zaken in de publiciteit geweest van werknemers die via het werk te maken kregen met een misstand met een maatschappelijk belang. Het ging hierbij om misstanden die een bedreiging vormen voor de veiligheid, de volksgezondheid, het milieu of de integriteit van het openbaar bestuur. Vaak kwamen melders in de problemen omdat zij als klokkenluider een misstand naar buiten brachten. Zij verloren hun baan, werden soms in de pers door het slijk gehaald, kwamen in financiële moeilijkheden en moesten jarenlang procederen om hun gelijk te halen en eerherstel te krijgen.

Wat doet het Huis voor Klokkenluiders?

Het Huis voor Klokkenluiders staat open voor meldingen vanuit zowel de overheidssector als de marktsectoren. Het Huis kan klokkenluiders die een misstand melden adviseren. Ook kan het Huis onderzoek doen naar de misstand en naar de wijze waarop de werkgever zich tegenover de melder heeft gedragen. Zowel werknemers als zzp’ers kunnen misstanden melden. Het Huis voor Klokkenluiders biedt ook bescherming voor ondernemers. Het Huis beoordeelt bij een melding of er echt sprake is van een misstand of dat de melding voortkomt uit een arbeidsconflict. Daarnaast doet het Huis onafhankelijk feitenonderzoek naar de misstand en biedt het de ondernemer alle ruimte om de misstand weg te nemen.

Hoe is het Huis voor Klokkenluiders georganiseerd?

Het Huis voor Klokkenluiders zou in eerste instantie ondergebracht worden bij de Nationale Ombudsman. Uiteindelijk heeft de Tweede Kamer besloten het Huis toch als bijzonder zelfstandig bestuursorgaan in te richten. Zo kunnen specifieke zaken als een directe samenwerking met het Openbaar Ministerie, markttoezichthouders en inspecties of andere bevoegde instanties, de scheiding van advies en onderzoek en specifieke onderzoeksbevoegdheden voor de publieke sector en de private sector vorm worden gegeven.

Hoe is de procedure?

Uitgangspunt van de wet Huis voor Klokkenluiders is dat een klokkenluider (geadviseerd door het Huis) de misstand eerst intern bij zijn werkgever meldt. De werkgever onderzoekt de misstand en treft zo nodig maatregelen. Het Huis voor Klokkenluiders zet dus in op zelfregulering binnen bedrijven want bedrijven zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor het wegnemen van misstanden. Alle werkgevers die ten minste 50 personen in dienst hebben (en daarmee OR-plichtig) zijn wettelijk verplicht een interne meldregeling in het leven te roepen. De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht op deze interne meldregeling.
Werkt de ondernemer niet mee of lukt het hem niet de misstand op te lossen dan onderzoekt het Huis de melding en doet aanbevelingen die moeten leiden tot een oplossing. Het Huis laat zich verder niet uit over de schuldvraag. Als de onderneming weigert om de misstand weg te nemen, dan wordt dit gerapporteerd aan de minister van Binnenlandse Zaken en aan de Tweede Kamer.

Meer informatie over het Huis voor Klokkenluiders >
Pratend persoon