Foto van jonge man op straat die zijn tablet leest
De vakbond die verschil maakt
Bruggen bouwen, midden in de maatschappij
Kennisbank

Arbeidstijdenwet: naleving door werkgever

Het is de verantwoordelijkheid van de werkgever om de Arbeidstijdenwet na te leven. Maar je moet er in eerste instantie zelf op letten dat de regels voor arbeidstijd, rusttijd, pauze en nachtarbeid niet worden overschreden. Je werkgever kan niet eisen dat je buiten deze normen om werkt. Als je het idee hebt dat je werkgever zich niet aan de regels houdt, kaart dit dan aan bij je werkgever.

Ondernemingsraad

Ook de ondernemingsraad heeft tot taak erop te letten dat de wet wordt nageleefd. Je kunt dus ook je ondernemingsraad informeren, wanneer je van mening bent dat je werkgever de regels niet naleeft.

Controle op arbeidstijden

De Arbeidsinspectie (AI) - en de Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW) voor de vervoerssectoren - voeren regelmatig steekproefsgewijs controles uit. Als je van mening bent dat er normen worden overschreden, en je kunt hierover geen oplossing bereiken met je werkgever, dan kun je dit (anoniem) melden bij de Arbeidsinspectie.

Daarnaast voert de Arbeidsinspectie ook op eigen initiatief regelmatig steekproefsgewijs controles uit. Wanneer een bedrijf de wettelijke regels niet naleeft, kan - eventueel na een waarschuwing - een boete worden opgelegd.

Overtredingen

Als de werkgever bij herhaling een norm overtreedt, of als de overtreding van dien aard is dat daarmee de gezondheid van kinderen of de verkeersveiligheid in het geding komt, kan een proces-verbaal worden opgemaakt voor strafrechtelijke vervolging.

Zaken kunnen ook worden voorgelegd aan de rechter, waarbij eventueel ook de vakbond behulpzaam kan zijn. De rechter kan de werkgever dwingen de wettelijke norm na te leven.

Afwijken van de wet

Het is mogelijk om onder omstandigheden bij collectieve regeling (de cao) van bepaalde normen in de Arbeidstijdenwet af te wijken. Als in de cao een krappere norm staat omschreven dan in de Arbeidstijdenwet, dan geldt voor de werknemer de norm zoals deze in de cao is opgenomen.

Met andere woorden: je werkgever kan met de bond een gunstiger arbeidstijdenregeling afspreken die minder lange werkweken of werkdagen omschrijft dan in de Arbeidstijdenwet aangegeven staat. Dit kan dan alleen als dit vastgelegd wordt in de cao.

Wanneer de werkgever ten nadele wil afwijken van de Arbeidstijdenwet, kan hij dit alleen doen bij de regelingen waarbij staat aangegeven dat hij hier van af mag wijken.

Arbeidstijdenbesluit (Atb)

In het Arbeidstijdenbesluit staan uitzonderingen en aanvullingen op de Arbeidstijdenwet. Er zijn algemene uitzonderingen die gelden voor bepaalde werknemers en bepaalde situaties en uitzonderingen die gelden voor een bepaalde sector, zoals het vervoer (wegvervoer) of de zorg. Deze sectoren hebben dus met de algemene regels uit de Arbeidstijdenwet en Arbeidstijdenbesluit én de aparte sectorregels te maken.

Voor de sector vervoer zijn er aanvullende regels voor arbeidstijden en rusttijden:

  • wegvervoer
  • binnenvaart 
  • zeescheepvaart 
  • zeevisserij

Daarnaast voor gelden aanvullende regels voor de sectoren:

  • zorg
  • mijnbouw
  • audiovisuele producties 
  • baggerwerkzaamheden 
  • bioscopen 
  • brandweer
  • brood- en banketbakkerij
  • defensie
  • horecabedrijf
  • inwonend huishoudelijk personeel
  • lokaalspoorwegen
  • niet-nautisch personeel binnenvaart
  • podiumkunsten
  • schippersinternaten
  • schoonmaakbedrijf
  • sneeuw- en gladheidsbestrijding
  • tentoonstellingsbouw en scheepsreparatie
  • vrijwillige politie

Neem voor vragen over deze uitzonderingen contact op met de bond.

Weten wat je rechten zijn?

Als lid van CNV Vakmensen krijg je rechtshulp >>



Veelgestelde vragen over werktijden

  • Is mijn pauze in de Arbeidstijdenwet geregeld?

    Ja, zowel het aantal pauzes als de duur daarvan

    Werk je langer dan 5,5 uur, dan heb je volgens de wet minimaal 30 minuten pauze. Die mag worden gesplitst in twee keer een kwartier. Werk je meer dan 10 uur, dan is de pauze minstens 45 minuten. Die mag worden gesplitst in meer pauzes van minimaal een kwartier. In sommige cao’s staan afspraken over minder pauzes. Maar als je langer dan 5,5 uur werkt, heb je in ieder geval recht op 15 minuten pauze.

    Over het aantal pauzes en tijdstip(pen) van pauzes kun je met je werkgever afspraken maken. Pauzes maken geen deel uit van je werktijd. Je werkgever hoeft je dan ook niet tijdens je pauze door te betalen, behalve wanneer dit in je cao anders is aangegeven. 

  • Zegt de Arbeidstijdenwet iets over rusttijd en een langere werkweek?

    Rusttijden tussen twee periodes zijn bij wet geregeld

    Na een werkdag mag je 11 aaneengesloten uren niet werken. Wel mag deze rustperiode eens in de 7 dagen ingekort worden tot 8 uur als de aard van het werk of de omstandigheden dit nodig maken.

    Na een werkweek mag je 36 aaneengesloten uren niet werken. Eindigt je werkweek dus op zaterdag om 16.00 uur, dan mag je maandag om 04.00 uur pas weer aan het werk gaan.

    Een langere werkweek maken mag, maar alleen wanneer je in een periode van 14 dagen minimaal 72 uur aaneengesloten niet werkt. Die rusttijd mag je dan wel opsplitsen in twee perioden van minimaal 32 uur. Bijvoorbeeld twee keer 36 uur, of 32 en 40 uur.

  • Werken op zondag. Hoe zit dat?

    Wanneer je geen aparte afspraak met je werkgever hebt, hoef je niet op zondag te werken

    Een van de uitgangspunten van de wet is dat je op zondag niet hoeft te werken, tenzij je werkgever dit met je heeft afgesproken. Hij mag dit overigens alleen doen als het soort werk dit noodzakelijk maakt. Bijvoorbeeld in de gezondheidszorg, horeca, bepaalde fabrieken of bij de politie of brandweer. Ook kunnen de bedrijfsomstandigheden zondagswerk noodzakelijk maken. In dat geval moet je werkgever eerst met de ondernemingsraad overeenstemming bereiken. Bovendien moet je ook zelf hiermee instemmen. Werk je wel eens op zondag, dan heb je tenminste 13 vrije zondagen per jaar. In een cao kan zijn afgesproken dat dit minder dagen zijn, maar ook daar moet je zelf mee instemmen.