Jongeren

Een CAO bevat rechten en plichten van de werkgever en de werknemer. Je kunt in jouw CAO onder andere vinden wat jouw loon is, wat jouw werktijden zijn en of je overwerk uitbetaald krijgt. Als je het niet eens bent over een bepaald punt in jouw CAO kun je hier invloed op uitoefenen door lid te worden van een vakbond.

Wat is een cao?

In een cao - een collectieve arbeidsovereenkomst - staan alle rechten en plichten van de werkgever en de werknemer. Een cao komt tot stand door afspraken tussen werkgeversorganisaties en vakbonden.

Welke afspraken staan er in een cao?

• loon
• arbeidstijden
• arbeidsomstandigheden
• beloning van overwerk
• (doorbetaalde) vakantiedagen
• ontslagprocedure
• opleidingsmogelijkheden
• deelname aan een pensioenregeling

Hoe komt een cao tot stand?

Vertegenwoordigers van vakbonden en werkgevers hebben allebei ideeën over wat zij in de cao willen hebben. Zij maken in overleg met hun leden een aantal voorstellen en gaan vervolgens onderhandelen. Wanneer ze het uiteindelijk eens worden, is dat het begin van een nieuwe cao.

Heb ik invloed op een cao?

De vakbond vertegenwoordigt de werknemers en spreekt en onderhandelt namens hen tijdens de cao-onderhandelingen. Als je lid bent van de vakbond kun je daar invloed op uitoefenen. Jouw stem wordt gehoord. 

Wat is een arbeidscontract? 
In een arbeidscontract vind je de afspraken die jij hebt gemaakt met jouw werkgever. In een arbeidscontract staat onder andere informatie over het bedrijf waar je werkt, een omschrijving van het werk dat je doet bij het bedrijf en wat voor soort arbeidscontract je hebt.

Mondeling of schriftelijk contract?
Hoewel een arbeidsovereenkomst soms mondeling wordt afgesproken is het verstandig om naar een schriftelijke overeenkomst te vragen. Mochten er later onduidelijkheden ontstaan over de gemaakte afspraken, dan kun je altijd terugvallen op de schriftelijke overeenkomst. 

Wat staat er in een arbeidscontract?

De belangrijkste dingen die daarin moeten staan zijn:

• naam van de werkgever;
• naam van de werknemer;
• functie; - functieomschrijving;
• datum van ingang van de overeenkomst;
• werktijden;
• overeengekomen loon en vakantietoeslag;
• aantal vakantiedagen;
• eventueel de datum waarop het dienstverband eindigt;
• proeftijd;
• deelname aan een pensioenregeling;
• opzegtermijn (bij contract voor bepaalde tijd bij voorkeur opnemen).

Vaak wordt er in het contract verwezen naar de desbetreffende cao. Dan is het verstandig om je werkgever of de vakbond naar de inhoud hiervan te vragen. Klik hier voor jouw cao >>

Wat is een oproepcontract?
Er zijn drie soorten arbeidscontracten die gelden voor oproepkrachten:

• oproepcontract; arbeidscontract met voorovereenkomst. Als je werkgever je oproept beslis je zelf of je gaat werken;
• nul-urencontract; arbeidscontract zonder urengarantie. Als je werkgever je oproept moet je gaan werken;
• min-maxcontract: arbeidscontract met urengarantie. Per week, maand of jaar wordt een minimum aantal uren afgesproken.

Hoe zit het met uitbetaling bij een oproepcontract?
Het kan zijn dat je werkt op basis van een arbeidsovereenkomst van minder dan 15 uur per week, en

• de tijdstippen zijn niet vastgelegd, of
• de omvang van je werk is niet duidelijk vastgelegd. 

In een dergelijke situatie is de werkgever verplicht je per oproep minimaal 3 uur uit te betalen.

Bijvoorbeeld: je werkgever roept je op en vraagt of je de volgende dag om 9 uur kunt werken. Om 10 uur is er op die dag echter geen werk meer, dus stuurt de werkgever je naar huis. Je werkgever is dan toch verplicht om je 3 uur uit te betalen.

Wat is een contract voor bepaalde tijd?

In het contract wordt een datum vastgesteld tot wanneer het contract loopt. Het contract eindigt automatisch op die vastgestelde datum. Voor zowel jou als je werkgever is het dan duidelijk dat jullie voor die periode 'aan elkaar verbonden' zijn.

Ik heb een contract, maar mijn baas heeft geen werk voor me. Wat nu?
Je krijgt dan een vergoeding uitbetaald. De vergoeding die je ontvangt is net zo hoog als het bedrag dat je nog zou verdienen. De rechter kan dit bedrag verlagen. 

Wat is een uitzendovereenkomst?

Als uitzendkracht heb je een arbeidsovereenkomst met het uitzendbureau. Dus niet met het bedrijf waar je werkt (de opdrachtgever). Deze uitzendovereenkomst wordt beschouwd als een arbeidsovereenkomst tussen het uitzendbureau en de uitzendkracht. 

Wat als ik ziek word als uitzendkracht?

Uitzendkrachten kunnen een uitzendovereenkomst met een uitzendbeding hebben. Dat betekent de uitzendovereenkomst eindigt wanneer de uitzendkracht zich ziek meldt bij het uitzendbureau. Je krijgt als je ziek bent een uitkering volgens de Ziektewet en het uitzendbureau vult deze uitkering aan. Die uitkering geldt vanaf je derde ziektedag. Je eerste twee ziektedagen zijn wachtdagen en daarover krijg je geen uitkering.

Wat is een proeftijd?

Tijdens de proeftijd kunnen zowel jij als je werkgever kijken of het klikt. Ontslag tijdens een proeftijd is toegestaan. Zowel jij als de werkgever kunnen tijdens de proeftijd ontslag aanvragen zonder daarvoor een reden te hoeven geven. Als er een proeftijd afgesproken wordt, moet deze voor beide partijen even lang zijn. De proeftijd moet schriftelijk geregeld zijn: in je arbeidscontract of in de cao. 

Hoelang duurt de proeftijd?
De maximale duur van de proeftijd is wettelijk bepaald. Bij contracten voor: 

• onbepaalde tijd: maximaal twee maanden;
• bepaalde tijd langer dan twee jaar: maximaal twee maanden;
• bepaalde tijd korter dan twee jaar: maximaal een maand.

Wat is een opzegtermijn?

Dit is een bepaalde periode die zowel je werkgever als jij in acht moet nemen om het contract te beëindigen. In je contract staat de opzegtermijn vermeld.

Wanneer mag ik opzeggen?
Opzeggen moet je voor het einde van de maand doen, tenzij anders is afgesproken. Doe dit het liefst schriftelijk.

Kan ik mijn contract eerder stopzetten?
Het tussentijds opzeggen van een contract voor bepaalde tijd kan alleen als je dat van tevoren schriftelijk hebt afgesproken met je werkgever. Als dit niet is overeengekomen, maar een van beide partijen wil toch eerder stoppen dan eigenlijk de bedoeling is, kan de andere partij een schadevergoeding eisen.

Wat is ontslag op staande voet?

Ontslag op staande voet volgt als het dienstverband met onmiddellijke ingang wordt beëindigd. Dit mag alleen op grond van een dringende reden.

Wat zijn de dringende redenen voor de werkgever?
Die kunnen zijn als jij je schuldig maakt aan:

• werkweigering
• diefstal/fraude
• drugs-/alcoholgebruik (of onder invloed zijn) op de werkplek

Wat zijn dringende redenen voor jou?
Die kunnen zijn als je werkgever:

• jou of je familieleden lastig valt
• je loon niet op de afgesproken tijd uitbetaalt
• je gevaarlijk werk laat doen 

Ik ben ontslagen, en nu?

• ga nooit akkoord met het ontslag
• teken direct protest aan met een aangetekende brief aan de werkgever 
• meld je werkgever (in die brief) dat je bereid bent onmiddellijk weer bij hem te willen werken en ga elke dag naar je werk toe. Je voorkomt hiermee dat de werkgever je kan beschuldigen van werkweigering.
  

Neem in dit geval altijd contact op met CNV Vakmensen. Wij zullen je verder helpen en van advies voorzien.

Als je loondienst werkt heb je recht op vakantiedagen en vakantiegeld. Hoeveel dagen dit zijn hangt ervan af hoeveel je werkt. Je vakantiegeld bestaat uit minimaal 8% van je brutoloon en krijg je meestal uitbetaald in mei of juni.

Wie heeft er recht op vakantiedagen?

Iedereen die in loondienst werkt, heeft recht op vakantiedagen. Dus ook als je een bijbaan hebt of vakantiewerker bent. Op hoeveel vakantiedagen heb ik recht? Volgens wet heb je recht op: 4 maal jouw wekelijkse arbeidsduur aan vakantiedagen. Dus als je het hele jaar vijf dagen per week (fulltime) hebt gewerkt, dan heb je minimaal recht op twintig vakantiedagen. Meestal worden er bij cao of arbeidsovereenkomst meer dagen afgesproken. Als je minder werkt, dan heb je in ieder geval recht op een deel van die twintig dagen.
Let op: kom je in de loop van het jaar in dienst, dan krijg je minder vakantiedagen.

Ik ben vakantiewerker, wat doe ik met mijn vakantiedagen?

Omdat vakantiewerkers meestal geen vakantie nemen kunnen zij de vakantiedagen laten uitbetalen op het moment dat ze stoppen. Ook als je ziek bent bouw je vakantiedagen op. Word je ziek tijdens je vakantie, dan kun je de dagen dat je ziek was een andere keer opnemen.
Let op: je moet jezelf dan wel tijdens de vakantie bij je werkgever ziek melden!

Wat zijn bijzondere vrije dagen?

Naast vakantiedagen zijn er ook regelingen voor bijzondere vrije dagen. Denk bijvoorbeeld aan:

• trouwen
• verhuizen
• zwangerschapsverlof
• begrafenis

In veel cao's is geregeld dat deze dagen worden doorbetaald, maar dat verschilt per cao.

Moet de werkgever een Feestdag doorbetalen?

In de cao staat meestal dat het niet verplicht is om op een erkende nationale feestdag door te werken. Als er in het bedrijf waar jij werkt geen cao wordt toegepast, kunnen afspraken over de feestdagen ook in je arbeidscontract staan.

De erkende en nationale feestdagen zijn:

• Nieuwjaarsdag
• Goede vrijdag
• 1e en 2e Paasdag
• Koninginnedag
• Hemelvaartsdag
• Bevrijdingsdag
• 1e en 2e Pinksterdag
• 1e en 2e Kerstdag

Als je samen met je werkgever afspreekt om te gaan werken op een feestdag, staat daar in de meeste gevallen een extra vergoeding tegenover. Naast het gewone loon dat je op die dag verdient, ontvang je dan een extra bedrag. Je werkgever is dit echter niet verplicht, veel hangt af van hoe het in de cao geregeld is.

Op hoeveel vakantiegeld heb ik recht?

Elke werknemer heeft recht op vakantiegeld. Het vakantiegeld is minimaal 8% van je bruto jaarloon. Bij vakantiewerkers en zaterdaghulpen wordt het vakantiegeld meestal verrekend in het uurloon. Controleer dus op je salarisstrookje of je vakantiegeld al uitbetaald is.

Wanneer word mijn vakantiegeld uitbetaald?

Iemand met een vaste baan of bijbaan krijgt het vakantiegeld meestal in mei of juni; een vakantiewerker krijgt het bij het einde van de vakantiebaan. Vakantiegeld dat niet is uitbetaald kun je nog vijf jaar lang opvragen.

Een beetje geld bijverdienen is natuurlijk hartstikke fijn, maar als je jonger dan 18 jaar bent, mag je nog niet alle soorten werk verrichten. Je mag bijvoorbeeld geen gevaarlijk en zwaar werk doen waarbij je veel moet tillen of werkt met giftige stoffen.

Meer informatie over wat jij wel en niet mag doen  >>

• Hoeveel mag je werken als je 13 of 14 jaar bent?
  
  
• Hoeveel mag je werken als je 15 bent?
  
  

• Hoeveel mag je werken als je 16 of 17 jaar bent?

• Tj-biljet aanvragen >>
  
  
• Voorbeeld loonstrookje >>
  
  
• Minimumloon >>
  
  
• IB-Groep bijverdienen >>
  
  
• SZW Jongeren >>
  
  
• Jongerenloket Arbeidstijden >>
  
  
• Nibud Jong >>