Nieuw type loonvraag
Nieuw type loonvraag
Het idee
Laat de loonvraag meer aansluiten bij de specifieke situatie in het bedrijf of de bedrijfstak. Het biedt maatwerk en stelt leden in staat om zelf te besluiten over de loonvraag en de consequenties.
Hoe werkt het?
De loonvraag is een belangrijk onderdeel van het arbeidsvoorwaardenbeleid. In het verleden is de loonvraag vooral gebaseerd op macro-economische gegevens. Bepalend waren daarin de inflatiecijfers en de algemene economische situatie. Dat leverde een loonontwikkeling op die voor heel Nederland ongeveer hetzelfde was. Hoewel deze benadering goed verdedigbaar is (er ontstaat zo geen concurrentie op arbeidsvoorwaarden tussen werknemers die in verschillende bedrijven dezelfde functie uitoefenen), zit er ook een groot nadeel aan. De specifieke situatie in het bedrijf of in de bedrijfstak blijft namelijk helemaal buiten beschouwing. De factor arbeid in een bepaald bedrijf heeft immers nauwelijks of geen invloed op de macro-economische cijfers, die de loonvraag bepalen.
Beloning voor betrokkenheid
Daarom kiest de bond heel bewust voor een andere benadering, waarbij de loonvraag meer gebaseerd is op de economische prestaties van een bedrijf of bedrijfstak. Dat betekent een ander uitgangspunt: de beloning is niet zozeer gebaseerd op het gelijkheidsbeginsel, maar eerder op de betrokkenheid van werknemers bij het wel en wee van hun eigen bedrijf(stak). Voorwaarde voor zo’n benadering is dat er in het bedrijf voldoende vertrouwen is tussen werkgever en werknemers en dat werknemers daadwerkelijk de verantwoordelijkheid krijgen om mee te denken en te sturen. In de praktijk komt deze ambitie al tot uiting doordat de bond een bandbreedte hanteert binnen het arbeidsvoorwaardenbeleid.
Analyse-instrument
Om zo’n omslag praktisch vorm te kunnen geven, is samen met de Erasmus Universiteit een analyse-instrument ontwikkeld. Dit instrument maakt het mogelijk om aan de hand van drie niveaus (macro-economisch, sectoraal, bedrijf) een redelijke en verantwoorde loonvraag vast te stellen. Hierin tellen allerlei variabelen mee, zoals de inflatie, het rendement, de arbeidsproductiviteit, de innovatie. Het instrument kan ook worden gebruikt om het soort loonvraag vast te stellen: structureel, eenmalig, resultaatafhankelijk of in centen.
Wat zijn de voordelen?
De keuze om de loonvraag meer te laten aansluiten bij de specifieke situatie in bedrijf of bedrijfstak, past bij moderne arbeidsverhoudingen, waarbij de relatie tussen werkgever en werknemers is gebaseerd op vertrouwen en verantwoordelijkheid. Werknemers zijn betrokken bij de goede en slechte tijden en geven, via een afgewogen loonvraag, mede sturing aan hun eigen onderneming. Er wordt geen grijze deken over Nederland gelegd. Vakbondslidmaatschap betekent daarmee ook: het kunnen nemen van verantwoordelijkheid.
Hulpmiddel bij het formuleren van de loonvraag
Om een kader te hebben waarmee leden de loonvraag kunnen formuleren, heeft CNV Vakmensen samen met de Erasmus Universiteit een denkkader ontwikkeld.
Niveau | Factor | Gevolgen |
Macro-economisch | Inflatie | Een grotere prijsstijging leidt tot een hogere loonvraag. |
| Werkloosheid | Als de werkgelegenheid wordt bedreigd, dan heeft dit een drukkend effect op de loonvraag. |
Sectoraal | Gemiddeld rendement | Als het bedrijf het beter doet dan andere bedrijven in de sector, dan mogen werknemers daarvan profiteren door een hogere loonvraag. Presteert het bedrijf minder goed dan het sectorale gemiddelde, dan geldt het omgekeerde. |
| Arbeidsproductiviteit | Als de productie per medewerker structureel stijgt, dan biedt dit ruimte voor extra loonvraag. |
| Innovatie | Als er sterker wordt geïnnoveerd, dan biedt dit nieuwe kansen voor bedrijven om meer op basis van toegevoegde waarde te produceren. Dit zal de loonvraag naar boven beïnvloeden. |
| Arbeidsinkomensquote | Als een groter deel van de toegevoegde waarde wordt besteed aan loon, dan zal de loonvraag gematigder zijn. Dit is ook belangrijk om de uitkeringen mee te laten groeien met de lonen van werknemers. |
Bedrijf | Rendementsontwikkeling | Als de financiële rendementen van het bedrijf structureel stijgen, zal de loonvraag toenemen. |
| Positieve afwijking t.o.v. gemiddeld loonniveau | Als de lonen hoger zijn dan in een vergelijkbare markt, dan zullen ze minder hard stijgen. |
| Baan-tevredenheid | Meer werkplezier en tevredenheid leiden tot minder druk op de loonvraag. |
Regio | Werkloosheid | Als er veel werkloosheid in de regio is, zal de loonvraag lager uitvallen. |
| Ruimtelijke concurrentie | Als het bedrijf veel concurrentie kent in de regio, heeft dit een drukkend effect op de loonvraag. |